काठमाडौं, साउन १९ । स्पेसएक्सको एउटा रकेटको अवशेष प्रतिघण्टा ५,४०० माइलको तीव्र गतिमा चन्द्रमातर्फ गइरहेको छ र भोलि बुधबार चन्द्रमाको सतहमा दुर्घटनाग्रस्त हुने अनुमान गरिएको छ।
सन् २०२५ को जनवरीमा प्रक्षेपण गरिएको फाल्कन ९ रकेटको यो भाग लामो समयदेखि अन्तरिक्षमा तैरिरहेको थियो र बिस्तारै चन्द्रमाको गुरुत्वाकर्षणले गर्दा त्यतातिर तानिँदै गएको हो। करिब पाँच तले भवन जत्तिकै अग्लो र ४,९०० किलोग्राम तौल भएको यो कबाडलाई चन्द्रमामा खसाल्ने स्पेसएक्सको कुनै पूर्वयोजना भने थिएन।
वैज्ञानिकहरूका अनुसार यो दुर्घटनाले चन्द्रमा वा पृथ्वीलाई कुनै खतरा पुर्याउने छैन र बेलायत जस्ता ठाउँहरूबाट यो घटना पत्तै नपाई बित्नेछ। चन्द्रमा विशाल र निर्जन भएकाले यस्ता ठोक्काइहरू सामान्य मानिन्छन्। यद्यपि, पूर्व-खगोलविद् जोनाथन म्याकडोवेलका अनुसार यो प्रभावले अहिले समस्या नल्याए पनि, भविष्यमा चन्द्रमामा मानव बस्ती वा अनुसन्धान केन्द्रहरू स्थापना गर्दा यस्ता अन्तरिक्ष फोहोरहरूले जोखिम निम्त्याउन सक्ने भएकाले अन्तरिक्ष ट्राफिक नियन्त्रण र अनुगमन सुधार गर्न आवश्यक देखिन्छ। वैज्ञानिक तथा खगोलविद्हरूका लागि भने यो घटना अध्ययनको एउटा ठूलो अवसर बनेको छ।
लस अलामोस नेसनल ल्याबोरेटरीका खगोलविद् बेन्जामिन फर्नान्डोका अनुसार भविष्यमा चन्द्रमामा जाने अन्तरिक्ष यात्रीहरूका लागि यस्ता मानव निर्मित अवशेषहरूले कत्तिको जोखिम निम्त्याउँछन् भन्ने बुझ्न यो अध्ययनले मद्दत गर्नेछ। यो ठक्करबाट चन्द्रमाको सतहमा करिब ९० फिट चौडा र १६ फिट गहिरो खाडल बन्ने अनुमान गरिएको छ, जुन पृथ्वीबाट खाली आँखाले नदेखिए पनि संवेदनशील टेलिस्कोपका माध्यमबाट यसबाट निस्कने धूलोको बादल देख्न सकिनेछ। अपरिचित वा दुर्घटनावश रकेट चन्द्रमामा ठोक्किएको यो दोस्रो घटना हो।
यसअघि सन् २०२२ मा एउटा चिनियाँ रकेटको भाग चन्द्रमाको पछिल्लो भागमा ठोक्किएर ९५ फिट चौडा बनाएको थियो। यसबाहेक नासाले पनि अपोलो अभियानका क्रममा भूकम्पीय मापन गर्न र सन् २००९ मा बरफको खोजी गर्न नियोजित रूपमै आफ्ना भूउपग्रह र रकेटहरू चन्द्रमामा खसालेको थियो। चन्द्रमामा वायुमण्डल, हावा वा मौसम नहुने भएकाले त्यहाँ कुनै पनि प्रकारको भू-क्षय हुँदैन, जसले गर्दा यो ठोक्काइबाट बन्ने खाडल सधैँका लागि चन्द्रमाको सतहमा रहिरहनेछ।
