ढोरपाटन, १७ मङ्सिर ।
पछिल्लो समय गाउँबाट बसाइँसराइ गरी बजार झर्नेको सङ्ख्या निकै ठूलो छ । सेवा सुविधा खोज्दै स्थानीय सहर बजारतिर झर्न थालेसँगै गाउँ सुनसान बन्दै गएका छन् । गाउँमा भएका युवा पनि विदेश पलायन भइरहेका छन् ।
बसाइँसराइ र विदेश पलायनले गर्दा गाउँका खेतीयोग्य जमिन वनमाराले ढाकिँदै गएका छन् तर, बागलुङका निसीखोला गाउँपालिका–४ का लिलाबहादुर घर्तीले भने वनमारा मासेर व्यावसायिक कृषि गरिराख्नुभएको छ ।
घर्तीले थापागाउँमा सात वर्ष पहिले सुरु गरेको किवी खेतीले अहिले राम्रो उत्पादन दिन थालेको छ । गत स्थानीय तहको निर्वाचनमा निसीखोला–४ का वडासदस्यमा निर्वाचित हुनुभएका घर्ती लामो समय विदेशमा दुःख गरेपछि स्वदेश फर्किएर व्यावसायिक कृषि गर्न थाल्नुभएको हो । कतार र भारतमा एक दशक बिताउनुभएका घर्तीले स्वदेशमै उद्यमी बन्ने योजना बनाएर फर्किएको बताउनुभयो ।
“विदेशमा सङ्घर्ष धेरै नै गरियो, त्यहाँ गर्ने मेहनत आफ्नै बारीमा, आफ्नै गाउँठाउँमा गरेपछि राम्रो कमाइ गर्न सकिन्छ भन्ने सोचले फर्किए, गाउँ आएर बाँझो जग्गामा फलफूल खेती सुरु गरे, अहिले विस्तारै प्रतिफल दिन थालेको छ”, घर्तीले भन्नुभयो । उहाँले विदेशबाट फर्किएपछि सुरुमा परीक्षणका लागि १० वटा किवीका बिरुवा लगाएको भन्दै परीक्षण सफल भएपछि यसको खेती विस्तार गरेको बताउनुभयो । उहाँले अहिले १५ रोपनीभन्दा बढी क्षेत्रफलमा किवी खेती विस्तार गर्नुभएको छ । आगामी वर्ष थप ६५ रोपनी क्षेत्रफलमा किवी रोप्ने योजना बनाएको उहाँ बताउनुहुन्छ ।
“किवी बहुउपयोगी फल हो, नेपालमा यसको माग विस्तारै बढ्दै छ, विदेशमा भने निकै पहिलेदेखि यसको उत्पादन भएको पाइन्छ, सुरुमा मेरो गाउँमा हुन्छ कि हुँदैन भनेर परीक्षणका लागि थोरै बिरुवा लिएर रोपे, राम्रो हुँदै गयो, अब यसको खेती बढाउँदै जाने तयारीमा छु”, उहाँले भन्नुभयो, “काम कहिल्यै पनि सानो ठूलो हुँदैन, गरे जे पनि सम्भव हुँदो रैछ ।”
घर्तीको बारीमा अहिले किवीका एक सय बोट छन् । ती सबैले फल दिन थालेको उहाँको भनाइ छ । यस वर्ष तीन हजार पाँच किलो किवी बेचेको उहाँले बताउनुभयो । एक किलोको रु तीन सय ५० देखि चारसम्म पार्ने घर्तीले एक सिजनमा मात्रै रु १० लाख बढीको किवी बिक्री गरेको बताउनुभयो । किवी बिक्रीका लागि समस्या नभएको भन्दै यसको मागअनुसारको उत्पादन गर्न नसकेको उहाँको भनाइ छ ।
जिल्लाको काठेखोला–७ का वडाध्यक्ष प्रेम लामिछानेले पनि पाँच वर्षदेखि किवी खेती गर्दै आउनुभएको छ । अध्यक्ष लामिछानेले परीक्षणकै क्रममा पनि राम्रो उत्पादन भएको बताउनुभयो । उहाँले अहिले आफ्नो बारीमा दुई दर्जन बढी किवीका बोट रहेको भन्दै सबैले उत्पादन दिएको बताउनुभयो ।
अध्यक्ष लामिछाने भन्नुहुन्छ, “पछिल्लो समय केवी खेती गर्ने कृषक बढ्दै गएका छन्, पहिले यो फलको खेती निकै कमले मात्र गरेको पाइन्थ्यो, मैले पनि ट्रायलका रुपमा लगाएको राम्रो भएको छ, यसको बजार पनि राम्रो छ, अरुको जस्तो समस्या छैन ।”
उहाँले यस वर्ष पाँच सय किलो किवी बिक्री गरेको बताउनुभयो । थोरै बोटबाट पनि एक सिजनमा रु डेढ लाख आम्दानी भएको अध्यक्ष लामिछानेको भनाइ छ । उहाँले किवी खेतीका लागि अरु फलफूललाई जस्तो झण्झट गर्न नपर्ने बताउनुभयो । एक पटक लगायो भने ५० औँ वर्षसम्म फल दिन सक्ने उहाँको भनाइ छ ।
“अहिले गाउँ–गाउँमा कृषकले किवी लगाउन थालेका छन्, यसको खेती गर्न धेरै गाह्रो छैन, सुरुमा लगानी गरियो भने वर्षौंसम्म लगानी गर्न पर्दैन, फल दिन थाल्यो भने आम्दानी हुन थाल्छ, कृषकले यसको खेती गर्न थाले भने छोटो समयमै राम्रो आम्दानी गर्न सक्छन्”, उहाँले भन्नुभयो । बडिगाड गाउँपालिकाका पूर्वअध्यक्ष मेयरसिंह पाइजाले २०५८ सालदेखि किवी खेती गर्दै आउनुभएको छ । पाइजा जिल्लामै किवी खेती गर्ने पहिलो किसानमध्येमा पर्नुहुन्छ । उहाँले करिब ४० रोपनी क्षेत्रफलमा किवी खेती गरेको जानकारी दिनुभयो । यस वर्ष पाँच लाखभन्दा बढीको किवी बिक्री गरेको उहाँको भनाइ छ । रासस
